Κάθε φορά που εμφανίζεται μια ψεύτικη είδηση, κατηγορούμε τα κοινωνικά δίκτυα, τους αλγόριθμους, την Τεχνητή Νοημοσύνη και τις σελίδες που αναζητούν εύκολα κλικ.
Όλα αυτά έχουν τη δική τους ευθύνη. Υπάρχει όμως και ένας ακόμη κρίκος στην αλυσίδα, για τον οποίο συνήθως αποφεύγουμε να μιλήσουμε: εμείς.
Μια ψεύτικη είδηση δεν μπορεί να ταξιδέψει μόνη της. Χρειάζεται ανθρώπους που θα τη διαβάσουν βιαστικά, θα θυμώσουν, θα εντυπωσιαστούν και τελικά θα πατήσουν «Κοινοποίηση».
Το ψέμα κερδίζει επειδή πατά πάνω στο συναίσθημα
Οι περισσότερες παραπλανητικές αναρτήσεις δεν προσπαθούν να σε ενημερώσουν. Προσπαθούν να σε κάνουν να αντιδράσεις.
Ένας εξοργιστικός τίτλος, μια φωτογραφία που προκαλεί φόβο ή ένα βίντεο χωρίς σαφή προέλευση αρκούν για να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι κάτι είναι αληθινό.
Όσο περισσότερο συμφωνεί μια ανάρτηση με όσα ήδη πιστεύεις, τόσο πιο εύκολα μπορεί να την αποδεχτείς χωρίς δεύτερη σκέψη. Εκεί ακριβώς βασίζεται η παραπληροφόρηση.
Δεν χρειάζεται να σε πείσει με αποδείξεις. Αρκεί να σου πει αυτό που θέλεις να ακούσεις.
Δεν χρειάζεται να γίνεις επαγγελματίας ερευνητής
Η λύση δεν είναι να αμφισβητείς τα πάντα ούτε να περνάς ώρες αναλύοντας κάθε δημοσίευση.
Χρειάζεται απλά να καθυστερείς για λίγο την κοινοποίηση.
Πριν στείλεις μια είδηση σε φίλους ή τη δημοσιεύσεις στο προφίλ σου, αναζήτησε τον τίτλο της στο Google. Δες ποιος τη δημοσίευσε, πότε γράφτηκε και αν αναφέρεται από άλλες αξιόπιστες πηγές.
Αν η είδηση υπάρχει μόνο σε μία άγνωστη ιστοσελίδα, χωρίς συντάκτη, πηγές ή συγκεκριμένη ημερομηνία, έχεις ήδη αρκετούς λόγους να είσαι επιφυλακτικός.
Έλεγξε μια φωτογραφία με το Google Lens
Μια αληθινή φωτογραφία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να στηρίξει ένα εντελώς ψεύτικο γεγονός.
Μια εικόνα από παλαιότερη πυρκαγιά, διαδήλωση ή φυσική καταστροφή μπορεί να παρουσιαστεί σαν να τραβήχτηκε σήμερα και σε διαφορετική χώρα.
Με το Google Lens μπορείς να ανεβάσεις μια φωτογραφία ή να τη σύρεις στην αναζήτηση, ώστε να βρεις σε ποιες ιστοσελίδες εμφανίζεται και να εξετάσεις την αρχική της προέλευση.
Η διαδικασία διαρκεί ελάχιστα, αλλά μπορεί να αποκαλύψει ότι η «σημερινή αποκλειστική φωτογραφία» κυκλοφορεί στο διαδίκτυο εδώ και χρόνια.
Βρες παλαιότερες εκδόσεις με το TinEye
Το TinEye είναι ένα ακόμη χρήσιμο δωρεάν εργαλείο αντίστροφης αναζήτησης εικόνων.
Αντί να βασίζεται στο όνομα του αρχείου ή στις πληροφορίες που το συνοδεύουν, χρησιμοποιεί τεχνολογία αναγνώρισης εικόνας. Μπορεί να εντοπίσει πού έχει εμφανιστεί μια φωτογραφία, καθώς και διαφορετικές ή τροποποιημένες εκδόσεις της.
Έτσι μπορείς να καταλάβεις αν μια εικόνα έχει περικοπεί, υποστεί επεξεργασία ή παρουσιαστεί με διαφορετικό περιεχόμενο.
Αναζήτησε τον ισχυρισμό στο Fact Check Explorer
Το Google Fact Check Explorer συγκεντρώνει ελέγχους ισχυρισμών που έχουν δημοσιευτεί από οργανισμούς επαλήθευσης.
Μπορείς να αναζητήσεις ένα όνομα, μια δήλωση, ένα θέμα ή ακόμη και μια εικόνα, για να δεις αν έχει ήδη εξεταστεί.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδέχεσαι τυφλά οποιοδήποτε αποτέλεσμα. Σου προσφέρει όμως ένα γρήγορο σημείο εκκίνησης και πρόσθετες πηγές για να εξετάσεις.
Έλεγξε ύποπτα βίντεο με το InVID-WeVerify
Η επαλήθευση ενός βίντεο είναι πιο δύσκολη, επειδή δεν μπορείς πάντα να αναζητήσεις ολόκληρο το αρχείο.
Το δωρεάν πρόσθετο InVID-WeVerify μπορεί να χωρίσει ένα βίντεο σε βασικά καρέ, ώστε να αναζητήσεις τις εικόνες του ξεχωριστά. Προσφέρει επίσης εργαλεία για αντίστροφη αναζήτηση, έλεγχο μεταδεδομένων και καλύτερη εξέταση εικόνων και βίντεο.
Αν ένα υποτιθέμενο «νέο» βίντεο έχει δημοσιευτεί στο παρελθόν με διαφορετική περιγραφή, τα βασικά καρέ μπορούν να σε βοηθήσουν να το ανακαλύψεις.
Κανένα εργαλείο δεν αποφασίζει μόνο του τι είναι αλήθεια
Τα εργαλεία επαλήθευσης δεν είναι μαγικοί ανιχνευτές ψεύδους.
Δεν αρκεί να ανεβάσεις μια εικόνα και να περιμένεις μια ένδειξη που θα γράφει «αληθινό» ή «ψεύτικο». Τα αποτελέσματα χρειάζονται σύγκριση, σωστή ανάγνωση και κοινή λογική.
Η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο «είναι επεξεργασμένη αυτή η φωτογραφία;».
Πρέπει επίσης να αναρωτηθείς: Ποιος τη δημοσίευσε; Πότε εμφανίστηκε πρώτη φορά; Σε ποια χώρα τραβήχτηκε; Τι συνέβαινε πραγματικά εκείνη τη στιγμή;
Μια αυθεντική εικόνα μπορεί να συνοδεύεται από ψεύτικη περιγραφή. Ένα πραγματικό βίντεο μπορεί να έχει κοπεί έτσι ώστε να αποκρύπτει όσα έγιναν πριν ή μετά.
Η κοινοποίηση είναι ευθύνη
Όταν μοιράζεσαι μια είδηση, δεν τη μεταφέρεις απλά. Της δίνεις αξιοπιστία.
Ο φίλος που θα τη δει μπορεί να την πιστέψει επειδή την έστειλες εσύ. Στη συνέχεια θα τη στείλει σε κάποιον άλλο και μέσα σε λίγα λεπτά ένας ανυπόστατος ισχυρισμός θα έχει παρουσιαστεί ως γεγονός.
Το σημαντικότερο εργαλείο επαλήθευσης δεν είναι το Google Lens, το TinEye ή κάποιο πρόσθετο του browser.
Είναι η απόφαση να σταματήσεις για δύο λεπτά πριν πατήσεις «Κοινοποίηση».
Η παραπληροφόρηση δεν θα εξαφανιστεί. Μπορείς όμως να φροντίσεις ώστε να μη συνεχίσει τη διαδρομή της μέσα από τη δική σου οθόνη.
Συντάκτης του άρθρου: Κυριάκος ΟικονομίδηςΑν θέλεις να υποστηρίξεις την προσπάθεια μας και να βλέπεις καθημερινά νέα άρθρα με δωρεάν υλικό, μπορείς να το κάνεις με μια δωρεά στο Paypal
