Έχεις βρει το πρόγραμμα, το αρχείο ή το PDF που ψάχνεις, ανοίγεις τη σελίδα και ξαφνικά βλέπεις... τρία διαφορετικά κουμπιά Download.
Το ένα είναι πράσινο, το άλλο αναβοσβήνει και ένα τρίτο γράφει «START DOWNLOAD». Ποιο πατάς;
Αυτό είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα που μπορεί να συναντήσεις στο διαδίκτυο. Σε αρκετές ιστοσελίδες, ειδικά όσες φιλοξενούν πολλές διαφημίσεις, μπορεί να εμφανίζονται κουμπιά που μοιάζουν με το πραγματικό κουμπί λήψης αλλά στην πραγματικότητα είναι διαφημίσεις ή σε οδηγούν κάπου εντελώς διαφορετικά.
Και δυστυχώς, ένα λάθος κλικ μπορεί να καταλήξει από μια απλή ενοχλητική διαφήμιση μέχρι τη λήψη ανεπιθύμητου ή κακόβουλου λογισμικού. Η FTC, μάλιστα, συμβουλεύει να αποφεύγεις τις διαφημίσεις όταν θέλεις να κατεβάσεις κάποιο πρόγραμμα και να πηγαίνεις απευθείας στην επίσημη ιστοσελίδα του.
Ας δούμε λοιπόν 7 σημάδια που πρέπει να σε κάνουν να σταματήσεις πριν πατήσεις Download.
1. Υπάρχουν παντού τεράστια κουμπιά Download
Το πρώτο καμπανάκι είναι ίσως και το πιο εύκολο να αναγνωρίσεις.
Μπαίνεις στη σελίδα ενός προγράμματος και βλέπεις δύο, τρία ή ακόμη περισσότερα μεγάλα κουμπιά που γράφουν Download, Start Download, Download Now ή κάτι παρόμοιο.
Δεν σημαίνει ότι όλα είναι επικίνδυνα. Πολύ συχνά, όμως, κάποια από αυτά είναι απλώς διαφημίσεις σχεδιασμένες ώστε να μοιάζουν με το πραγματικό κουμπί λήψης.
Μην πατάς αυτομάτως το μεγαλύτερο ή το πιο εντυπωσιακό κουμπί.
Κοίτα πρώτα πού βρίσκεται μέσα στη σελίδα και αν δίπλα του υπάρχουν ενδείξεις όπως «Ad», «Advertisement» ή «Sponsored».
Το πραγματικό Download συνήθως βρίσκεται μέσα στην περιοχή όπου περιγράφεται το ίδιο το πρόγραμμα και όχι σε μια άσχετη διαφήμιση στο επάνω ή στο πλάι της σελίδας.
2. Το Download σε στέλνει ξαφνικά σε άλλη ιστοσελίδα
Πατάς Download και αντί να ξεκινήσει η λήψη, ανοίγει νέα καρτέλα.
Ή μεταφέρεσαι σε μια τελείως διαφορετική ιστοσελίδα που δεν έχει καμία σχέση με το πρόγραμμα που ήθελες.
Σταμάτα εκεί.
Μπορεί μια νόμιμη σελίδα να χρησιμοποιεί εξωτερικό server για τις λήψεις της, επομένως η αλλαγή διεύθυνσης δεν σημαίνει αυτόματα ότι υπάρχει πρόβλημα.
Αν όμως ζήτησες να κατεβάσεις ένα πρόγραμμα και ξαφνικά βρίσκεσαι σε σελίδα που σου προτείνει παιχνίδια, VPN, «PC Cleaner», στοιχήματα ή κάτι εντελώς άσχετο, πιθανότατα πάτησες διαφήμιση και όχι το πραγματικό Download.
Κλείσε την καρτέλα και επέστρεψε στην προηγούμενη σελίδα.
3. Σου ζητά να πατήσεις «Allow» για να συνεχίσεις
Ένα Download δεν χρειάζεται κανονικά να σου ζητήσει άδεια για να σου στέλνει ειδοποιήσεις στον browser.
Αν εμφανιστεί μήνυμα του τύπου:
«Click Allow to continue»
ή
«Press Allow to download»
μην το κάνεις.
Το κουμπί Allow αφορά συνήθως την άδεια μιας ιστοσελίδας να εμφανίζει ειδοποιήσεις στον browser σου. Δεν αποτελεί απαραίτητο βήμα για να κατεβάσεις ένα αρχείο.
Η Google χαρακτηρίζει καταχρηστικές τις ειδοποιήσεις που χρησιμοποιούνται για να παραπλανήσουν τον χρήστη ή να προωθήσουν malware, phishing και απάτες.
Αν μια σελίδα επιμένει ότι πρέπει πρώτα να ενεργοποιήσεις ειδοποιήσεις, καλύτερα φύγε.
4. Κατεβαίνει διαφορετικό αρχείο από αυτό που περίμενες
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημάδια. Ας πούμε ότι θέλεις να κατεβάσεις ένα βιβλίο σε PDF. Πατάς Download και το αρχείο που εμφανίζεται είναι setup.exe. Κάτι δεν πάει καλά. Το .exe δεν είναι από μόνο του επικίνδυνο. Είναι ένας απολύτως φυσιολογικός τύπος εκτελέσιμου αρχείου στα Windows και πολλά προγράμματα εγκαθίστανται έτσι.
Το θέμα είναι τι περίμενες να κατεβάσεις.
Αν περίμενες ένα PDF και πήρες EXE, αν περίμενες μια φωτογραφία και εμφανίστηκε MSI ή αν το όνομα του αρχείου δεν έχει καμία σχέση με αυτό που επέλεξες, μην το ανοίξεις.
Διέγραψέ το και ξαναέλεγξε από πού ακριβώς το κατέβασες.
5. Η διεύθυνση της ιστοσελίδας δεν είναι αυτή που περίμενες
Οι ψεύτικες σελίδες μπορούν να μοιάζουν εντυπωσιακά με τις πραγματικές.
Μπορεί να έχουν το ίδιο λογότυπο, παρόμοια χρώματα και σχεδόν ίδια εμφάνιση.
Γι' αυτό κοίτα και τη διεύθυνση που εμφανίζεται επάνω στον browser.
Αν θέλεις, για παράδειγμα, να κατεβάσεις ένα γνωστό πρόγραμμα, προσπάθησε να χρησιμοποιείς την επίσημη ιστοσελίδα του δημιουργού του ή μια πηγή που γνωρίζεις και εμπιστεύεσαι.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στα αποτελέσματα αναζήτησης. Το πρώτο αποτέλεσμα που μοιάζει με την επίσημη ιστοσελίδα μπορεί να είναι διαφήμιση. Η FTC έχει προειδοποιήσει για κακόβουλες διαφημίσεις λογισμικού που οδηγούν ακόμη και σε αντίγραφα πραγματικών ιστοσελίδων.
6. Η σελίδα προσπαθεί να σε πανικοβάλει
«Ο υπολογιστής σου έχει 5 ιούς!»
«Το Chrome σου είναι παλιό!»
«Κάνε Update ΤΩΡΑ!»
«Ο υπολογιστής σου κινδυνεύει!»
Κλασική τακτική.
Μια ιστοσελίδα δεν μπορεί να γνωρίζει ξαφνικά ότι ο υπολογιστής σου έχει «7 επικίνδυνους ιούς» επειδή απλώς την επισκέφτηκες.
Αν λοιπόν εμφανιστεί τεράστιο μήνυμα που προσπαθεί να σε φοβίσει και ακριβώς από κάτω υπάρχει ένα κουμπί Download, μην το πατήσεις.
Το ίδιο ισχύει και για υποτιθέμενα updates.
Αν θέλεις να ενημερώσεις τον browser, τα Windows ή κάποιο πρόγραμμα, κάν' το από τις δικές του ρυθμίσεις ή από την επίσημη ιστοσελίδα του και όχι επειδή μια τυχαία σελίδα σου εμφάνισε ένα αναδυόμενο μήνυμα.
7. Ο browser ή τα Windows σε προειδοποιούν
Αυτό είναι το σημείο όπου δεν χρειάζεται να αποδείξεις ότι «ξέρεις καλύτερα».
Αν ο Chrome εμφανίσει προειδοποίηση για επικίνδυνη ιστοσελίδα ή επικίνδυνο Download, σταμάτα και έλεγξε τι συμβαίνει. Το Google Safe Browsing είναι σχεδιασμένο ώστε να προειδοποιεί για γνωστές επικίνδυνες ιστοσελίδες, phishing, malware και επικίνδυνες λήψεις.
Αντίστοιχα, ο Microsoft Defender SmartScreen ελέγχει ιστοσελίδες και downloads και μπορεί να σε προειδοποιήσει για αρχεία που θεωρούνται επικίνδυνα ή δεν έχουν ακόμη αρκετή γνωστή «φήμη».
Φυσικά, μια προειδοποίηση δεν σημαίνει πάντοτε ότι ένα αρχείο περιέχει ιό. Ένα ολοκαίνουργιο ή λιγότερο γνωστό νόμιμο πρόγραμμα μπορεί επίσης να προκαλέσει προειδοποίηση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να πατάς μηχανικά «Run anyway».
Πρώτα επιβεβαίωσε ότι το αρχείο προέρχεται από την πηγή που περίμενες.
Τι κάνεις πριν ανοίξεις ένα αρχείο που μόλις κατέβασες;
Χρειάζεσαι μόνο λίγα δευτερόλεπτα.
Κοίτα το όνομα του αρχείου, τον τύπο του και κυρίως θυμήσου από ποια ιστοσελίδα το κατέβασες.
Αν κάτι σου φαίνεται περίεργο, μην το ανοίξεις.
Για ένα επιπλέον έλεγχο μπορείς να χρησιμοποιήσεις και το VirusTotal, το οποίο αναλύει αρχεία χρησιμοποιώντας περισσότερες από 70 μηχανές antivirus και άλλες υπηρεσίες ασφαλείας.
Απλά μην ανεβάζεις εκεί προσωπικά, εμπιστευτικά ή ευαίσθητα αρχεία. Η κανονική υπηρεσία του VirusTotal βασίζεται στη διαμοίραση δειγμάτων με την κοινότητα και συνεργάτες ασφαλείας, ενώ η ιδιωτική σάρωση αποτελεί ξεχωριστή υπηρεσία.
Ο πιο απλός κανόνας
Αν ψάχνεις ένα πρόγραμμα, προσπάθησε πρώτα να το κατεβάσεις από την επίσημη ιστοσελίδα του δημιουργού του.
Εδώ στο dwrean.net, αυτό κάνουμε. Όλα τα Download links οδηγούν στις επίσημες σελίδες τους.
Και όταν βρίσκεσαι σε σελίδα με πολλά κουμπιά Download, μη βιάζεσαι.
Δεν χρειάζεται να γίνεις ειδικός στην ασφάλεια υπολογιστών. Αρκεί να αφιερώσεις μερικά δευτερόλεπτα πριν από το κλικ και να αναρωτηθείς:
«Αυτό είναι πράγματι το αρχείο που ήρθα εδώ για να κατεβάσω;»
Αν η απάντηση δεν είναι ξεκάθαρα «ναι», καλύτερα να μην πατήσεις τίποτα.
Συντάκτης του άρθρου: Κυριάκος ΟικονομίδηςΑν θέλεις να υποστηρίξεις την προσπάθεια μας και να βλέπεις καθημερινά νέα άρθρα με δωρεάν υλικό, μπορείς να το κάνεις με μια δωρεά στο Paypal
